Yazı Detayı
11 Mart 2020 - Çarşamba 11:31 Bu yazı 578 kez okundu
 
Corona Virüsünde Evcil Hayvanlar Bizim İçin Tehdit mi?
Ali Nuri Yiğit
admin
 
 

Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkıp insanların hayatını kaybetmesine sebep olan Corona virüs dünyanın gündemine oturmuş durumda. Virüsün insanlara yarasalardan geçtiğinin iddia edilmesiyle birlikte kimileri insanlara kedilerden ve köpeklerden de bu virüsün bulaşabileceğini söylemeye başladılar. İnsanlar arasında paniğe yol açan bu yanılgı, insanların evlerinde beraber yaşadıkları minik dostlarına şüpheyle yaklaşmasına sebep olmaktadır.

 

Öncelikle Corona virüs nedir ?

Corona virüs bir virüs değil bir virüs ailesinin ismi. Coronavirus olarak bilinen bu virüs ailesi hem memelilerde hem de kuşlarda hastalıklara sebep olabiliyor. Virüsün farklı türlerde hastalığa neden olan suşları da farklı, suş nedir onu da kısaca açıklayalım. Virüs ve bakterilerin alt türlerinin farklı genetik özellikleri bulunan gruplarına ‘suş’ ismi veriliyor. Corona virüs ailesinin üyesi olan virüsler Ortadoğu solunum sendromu (MERS), şiddetli akut solunum sendromu (SARS) gibi hastalıklara neden olur. Bu virüsler hayvanlar ve insanlar arasında bulaşıcı olabilir. Corona virüsün insanları etkileyen suşları genellikle solunum yolu hastalıklarına neden olurken kedi ve köpekleri etkileyen suşları ise daha çok bağırsak hastalıklarına sebep oluyor.

Corona virüsleri büyük, , pozitif polariteli, tek zincirli, zarflı, RNA virüsleridir. Bütün RNA virüsleri içinde en büyük genoma sahip virüslerdir. Nükleokapsid tarafından oluşturulan sarmalsı kapsid ile kaplıdır ve onun da dışında bir zarf ile çevrelenmiştir. En az üç yapısal protein viral zarf ile ilişkilidir: Membran protein ile zarf proteini virüs yapısında bulunurken dikenli protein virüsün hücrelere girmesine aracılık eder. Yapısal proteinler içinde dikenler virüs yüzeyinde protrusyonlar oluşturarak virüse bir taç görüntüsü kazandırır ( Corona, Latince taç anlamına gelmektedir). Virüsün hücreye girişine aracılık etmenin yanı sıra dikenler virüsün gireceği hücrenin aralığı ile yöneleceği dokuyu belirler, ancak hücrenin immün yanıtlar üretmesini de zorlaştırır . Corona virüsleri genellikle memelileri ve kuşları etkileyerek bir dizi ölümcül hastalığa neden olur. Corona virüsleri insan ve hayvanlarda genellikle solunum yollarında, sindirim ve merkezi sinir sistemlerinde hastalıklara neden olarak insan sağlığını tehdit eder. Corona virüsleri göreceli olarak kolaylıkla mutasyona uğrar ve yeni ortamlara adapte olabilir;  yeni hücre ve dokulara girerek onları etkileyebilir. Bu nedenden dolayı, nadiren de olsa, belirli Corona virüsleri sadece belirli hayvan türlerinden insanlara ve insanlar arası bulaşabilecek yeni suşlar üretebilirler. Bu virüslere daha önce maruz kalmadıkları için insanların doğal bağışıklıkları yoktur ve bu virüsler için henüz aşı mevcut değildir; dolayısıyla bu mutasyonlar hızla salgınlara dönüşebilir; örn., geçmişte yaşanan SARS ve MERS salgınları gibi.

Corona virüsten nasıl korunacağımızla ilgili bilgi her yerde karşımıza çıkıyor ve bilgiye ulaşmak günümüz şartlarında herkese cebi kadar yakın. Fakat benim asıl açıklık getirmek istediğim konu sosyal medya ve halk arasında yanlış bilinen ;  

Kedi ve köpeklerden insanlara Corona virüs geçer mi?” sorusu

Sosyal medyada kedilerden ya da köpeklerden insanlara corona geçebileceğine dair bir bilgi kirliliği var, ancak bu iddiaların gerçekle ilgisi yok. Corona virüs kedilerde genellikle ishale ve karın bölgesinde su toplanmasına sebep olup karın zarının yangısıyla seyreden bir takım semptomlara sahipken; köpeklerdeyse şiddetli, bazen de kanlı ishale neden olur. Kedideki Corona köpeğe, köpektekiyse kediye geçmiyor, çünkü aynı virüs ailesine ait farklı virüsler. Zoonoz yani hayvandan insana bulaşan hastalıklar var ancak kedi ve köpekteki Corona bu hastalıklar arasında yer almıyor. Yani kedi ve köpekteki Corona virüsünün insana geçmesi mümkün değil. Kedilerde fip hastalığı da Corona virüsünün mutasyona uğramış halinden kaynaklanıyor, virüs kedinin vücudunun içinde mutasyon geçirerek fip hastalığına neden oluyor, ancak mutasyona uğramış halinin de ne insanlara ne de köpeklere geçme olasılığı bulunmuyor. Ayrıca köpekler için tam etkili Corona aşısı varken kediler için yok ve köpek aşı kedide kullanılamıyor, sebebi ise iki farklı virüs olmaları. Köpeklerdeki Corona insana bulaşmıyor, ama yine de köpekleri bu virüse karşı düzenli olarak aşılatmak köpeklerin sağlığını korumak için gerekiyor. Kedilerde ise, sokak kedilerinin 80’i zaten Corona virüs var, ya hasta oluyorlar ya da taşıyıcı olarak hayatlarına devam ediyorlar. Eğer virüs kediden insana bulaşıyor olsaydı dünyada bulaşmadığı insan kalmazdı. Corona virüsün mutasyona uğramış hali kedilerde fip hastalığına sebep oluyor ve bu hali de insanlara bulaşmıyor.

Sonuç olarak; köpek ve kedilerden insanlara Corona virüs bulaşmaz. Fakat kedi ve köpek dostlarınızın aşılarını da düzenli olarak yaptırmayı unutmayın. İnsana bulaşmıyor olması; bu ve bunu gibi aşısı olan hastalıkların önemsiz olduğu anlamına gelmez. Hayvanları sahiplenip evlerimize alıyorsak, büyük bir sorumluluk altına girdiğimizi kabul etmeliyiz ve bu dilsiz canların sağlıklarını da korumalıyız. Aşı hayat kurtarır unutmayalım.      

Veteriner Hekimi / Ali Nuri YİĞİT

 

                                                                                                                                      

 

 
Etiketler: Corona, Virüsünde, Evcil, Hayvanlar, Bizim, İçin, Tehdit, mi?, ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
Haber Yazılımı